کشف جمعیت ۱۸۰ هزار لاک‌پشت غول‌پیکر در آلدابرا؛ شگفتی دانشمندان از یک جزیره
لاک‌پشت‌های غول‌پیکر آلدابرا بار دیگر توجه پژوهشگران جهان را به خود جلب کرده‌اند. مطالعه‌ای تازه نشان می‌دهد جمعیت این خزندگان در آب‌سنگ حلقوی آلدابرا در کشور سیشل به حدود ۱۸۰ هزار فرد می‌رسد؛ رقمی که بالاترین برآورد ثبت‌شده برای این جمعیت است و اهمیت چند دهه تلاش برای حفاظت از زیستگاه آنها را نشان می‌دهد.
به گزارش گاردین و به نقل از نتایج پژوهش دانشگاه اکستر و بنیاد جزایر سیشل، پژوهشگران با بررسی داده‌های چندین سال پایش میدانی، جمعیت لاک‌پشت‌های غول‌پیکر آلدابرا را نزدیک به ۱۸۳ هزار فرد بالغ و نابالغ برآورد کرده‌اند.
نتایج این مطالعه که در نشریه علمی Ecology and Evolution منتشر شده، نشان می‌دهد آلدابرا میزبان بزرگ‌ترین جمعیت آزادزی لاک‌پشت‌های غول‌پیکر جهان است.
جمعیت لاک‌پشت‌های غول‌پیکر آلدابرا چگونه محاسبه شد؟
پژوهشگران برای دستیابی به برآورد جدید، داده‌های گردآوری‌شده طی سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ را بررسی کردند.
این داده‌ها حاصل فعالیت تیم‌های پایش بنیاد جزایر سیشل در بخش‌های مختلف آلدابرا بود.
از آنجا که پوشش گیاهی انبوه و شرایط طبیعی جزیره مشاهده مستقیم تمام لاک‌پشت‌ها را دشوار می‌کند، پژوهشگران از مدل‌های آماری پیشرفته برای تخمین جمعیت استفاده کردند.
این روش به دانشمندان اجازه می‌دهد علاوه بر لاک‌پشت‌های مشاهده‌شده، احتمال دیده نشدن جانوران در زیستگاه‌های مختلف را نیز در محاسبات لحاظ کنند.
نتایج اصلی مطالعه نشان‌دهنده جمعیتی نسبتاً پایدار در دوره بررسی‌شده است.
چرا رقم ۱۸۰ هزار لاک‌پشت دانشمندان را شگفت‌زده کرد؟
پیش از این، یکی از برآوردهای شناخته‌شده درباره جمعیت لاک‌پشت‌های آلدابرا به اواخر دهه ۱۹۹۰ بازمی‌گشت.
در آن زمان، تعداد این جانوران حدود ۱۰۰ هزار فرد برآورد شده بود.
اکنون پژوهش جدید رقم بسیار بالاتری را نشان می‌دهد و تصویری دقیق‌تر از گستردگی جمعیت لاک‌پشت‌ها ارائه می‌کند.
با این حال، پژوهشگران تأکید دارند که اختلاف میان دو برآورد لزوماً به معنای رشد واقعی جمعیت از ۱۰۰ هزار به ۱۸۰ هزار فرد نیست.
بخشی از این تفاوت ممکن است ناشی از پیشرفت روش‌های پایش و مدل‌سازی جمعیت باشد.
به همین دلیل، نتیجه مهم پژوهش جدید، دستیابی به یک مبنای آماری قابل‌اعتمادتر برای برنامه‌ریزی‌های حفاظتی آینده است.
آلدابرا کجاست و چه اهمیتی دارد؟
آلدابرا یکی از آب‌سنگ‌های حلقوی دورافتاده کشور سیشل در اقیانوس هند است.
این منطقه به دلیل اکوسیستم ویژه و جمعیت قابل‌توجه لاک‌پشت‌های غول‌پیکر، اهمیت بین‌المللی دارد.
آلدابرا در سال ۱۹۸۱ به‌عنوان منطقه حفاظت‌شده سخت‌گیرانه معرفی شد و در سال ۱۹۸۲ در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت.
محدودیت فعالیت‌های انسانی و حفاظت از محیط طبیعی، شرایط مناسبی برای ادامه زندگی جمعیت بزرگ لاک‌پشت‌ها فراهم کرده است.
آلدابرا و مجمع‌الجزایر گالاپاگوس از معدود زیستگاه‌های طبیعی جهان هستند که جمعیت‌های بومی لاک‌پشت غول‌پیکر آزادزی را در خود جای داده‌اند.
چگونه یک گونه در معرض تهدید دوباره احیا شد؟
در قرن نوزدهم، شکار و بهره‌برداری گسترده از لاک‌پشت‌های غول‌پیکر، جمعیت آنها را در آلدابرا به‌شدت کاهش داد.
بر اساس گزارش‌های تاریخی مورد اشاره پژوهشگران، تعداد این جانوران در مقطعی به کمتر از هزار فرد رسیده بود.
با گسترش اقدامات حفاظتی، جلوگیری از بهره‌برداری بی‌رویه و حفاظت از زیستگاه، شرایط برای حفظ و بازیابی جمعیت فراهم شد.
اکنون برآورد حدود ۱۸۰ هزار فرد نشان می‌دهد که حفاظت بلندمدت از یک زیستگاه طبیعی می‌تواند نتایج قابل‌توجهی برای بقای گونه‌های جانوری داشته باشد.
البته پژوهش جدید بیشتر وضعیت کنونی و پایداری نسبی جمعیت را بررسی کرده و نباید آن را به‌تنهایی مدرک رشد سریع تعداد لاک‌پشت‌ها در سال‌های اخیر دانست.
نقش لاک‌پشت‌های غول‌پیکر در طبیعت آلدابرا
لاک‌پشت‌های غول‌پیکر تنها ساکنان مشهور آلدابرا نیستند؛ آنها بخشی مهم از عملکرد اکوسیستم این منطقه به شمار می‌روند.
این جانوران با تغذیه از گیاهان، جابه‌جایی در محیط و پراکنده کردن دانه‌ها، در شکل‌گیری و پایداری پوشش گیاهی نقش دارند.
در مطالعات بوم‌شناختی، چنین جانورانی گاهی «مهندسان اکوسیستم» نامیده می‌شوند؛ زیرا فعالیت‌های طبیعی آنها می‌تواند بر ساختار زیستگاه دیگر گونه‌ها تأثیر بگذارد.
بنابراین، حفاظت از جمعیت لاک‌پشت‌های آلدابرا علاوه بر حفظ یک گونه شاخص، به پایداری اکوسیستم جزیره نیز کمک می‌کند.
تغییرات اقلیمی؛ تهدید جدید لاک‌پشت‌های آلدابرا
با وجود نتایج امیدوارکننده پژوهش، دانشمندان درباره آینده این جانوران هشدار داده‌اند.
افزایش دما، دوره‌های خشکسالی طولانی‌تر و تغییر الگوهای بارندگی می‌تواند منابع غذایی و سایه موردنیاز لاک‌پشت‌ها را کاهش دهد.
همچنین بالا آمدن سطح آب دریا، تهدیدی برای بخش‌های کم‌ارتفاع آلدابرا محسوب می‌شود.
این تغییرات ممکن است بر کیفیت زیستگاه و دسترسی جانوران به منابع ضروری تأثیر بگذارند.
به همین دلیل، جمعیت بالای فعلی به معنای مصونیت کامل این گونه در برابر تهدیدهای محیطی نیست.
خطر گربه‌ها و موش‌های مهاجم برای تخم لاک‌پشت‌ها
یکی دیگر از تهدیدهای مهم برای حیات‌وحش آلدابرا، حضور گونه‌های جانوری غیربومی است.
بر اساس یافته‌های پژوهشگران، گربه‌های وحشی و موش‌های سیاه می‌توانند تخم‌ها و نوزادان لاک‌پشت‌ها را شکار کنند.
این مسئله ممکن است بر موفقیت زادآوری و بقای نسل‌های جدید تأثیر بگذارد.
پژوهشگران معتقدند ادامه برنامه‌های مدیریت و حذف گونه‌های مهاجم می‌تواند به بهبود شرایط حفاظتی جزیره کمک کند.
جمعیت لاک‌پشت‌های آلدابرا از جمعیت انسان‌های سیشل بیشتر است
یکی از نکات جالب پژوهش، مقایسه تعداد لاک‌پشت‌های آلدابرا با جمعیت انسانی کشور سیشل است.
برآورد نزدیک به ۱۸۳ هزار لاک‌پشت نشان می‌دهد تعداد این خزندگان در آلدابرا از جمعیت کل انسانی سیشل نیز بیشتر است.
این موضوع موقعیت ویژه آلدابرا را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پناهگاه‌های طبیعی لاک‌پشت‌های غول‌پیکر جهان برجسته می‌کند.
جمع‌بندی؛ آینده لاک‌پشت‌های غول‌پیکر آلدابرا
برآورد جمعیت حدود ۱۸۰ هزار لاک‌پشت غول‌پیکر در آلدابرا، خبری امیدوارکننده برای حفاظت از حیات‌وحش جهان است.
این پژوهش نشان می‌دهد جمعیت این جانوران در دوره بررسی‌شده نسبتاً پایدار بوده و منطقه حفاظت‌شده آلدابرا همچنان یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های لاک‌پشت‌های غول‌پیکر محسوب می‌شود.
با این حال، تغییرات اقلیمی، افزایش سطح آب دریا و گونه‌های مهاجم همچنان تهدیدهایی جدی هستند.
ادامه حفاظت از زیستگاه و پایش علمی جمعیت می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ این گونه برای نسل‌های آینده داشته باشد.
منابع: دانشگاه اکستر، گاردین و پژوهش منتشرشده در مجله Ecology and Evolution در سال ۲۰۲۶.
